Η NASA μόλις άκουσε κάτι παράξενο στον Άρη και δεν μοιάζει με τίποτα που έχει καταγραφεί ξανά

Για δεκαετίες ο Άρης περιγραφόταν ως ένας νεκρός, παγωμένος και απόλυτα σιωπηλός πλανήτης. Ένας κόσμος καλυμμένος από σκόνη, χωρίς ήχο, χωρίς ενέργεια, χωρίς εκπλήξεις. Όμως κάτω από τον κόκκινο ουρανό και μέσα στους αμμόλοφους του κρατήρα Jezero, κάτι απρόσμενο συμβαίνει. Κάτι που καμία αποστολή στο παρελθόν δεν είχε καταφέρει να ανιχνεύσει. Το Perseverance, το πιο εξελιγμένο ρομποτικό όχημα που έχει στείλει ποτέ η NASA στον Άρη, άκουσε κάτι που δεν έπρεπε, θεωρητικά, να υπάρχει: ηλεκτρικούς σπινθήρες μέσα στον αρειανό άνεμο.

Όταν το 2021 το Perseverance προσεδαφίστηκε στον κρατήρα Jezero, είχε έναν ξεκάθαρο στόχο: να αναζητήσει ίχνη αρχαίας ζωής και να μελετήσει το γεωλογικό παρελθόν του πλανήτη. Ανάμεσα στα επιστημονικά του όργανα, όμως, υπήρχε κάτι εντελώς καινούργιο. Το σύστημα SuperCam διέθετε μικρόφωνο, το πρώτο που καταγράφει απευθείας ήχο από την επιφάνεια του Άρη.

Λίγο καιρό μετά την άφιξή του, το μικρόφωνο άρχισε να καταγράφει παράξενα ακουστικά σήματα κατά τη διάρκεια διελεύσεων dust devils, των μικρών ανεμοστρόβιλων σκόνης που σαρώνουν την αρειανή επιφάνεια. Στην αρχή, οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι πρόκειται για τεχνικό θόρυβο ή σφάλμα του οργάνου. Όμως τα σήματα επαναλαμβάνονταν. Και το πιο ανησυχητικό: συνοδεύονταν από ηλεκτρομαγνητικές ενδείξεις.

Η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε κάτι ιστορικό. Για πρώτη φορά υπήρχαν άμεσες αποδείξεις ηλεκτρικής δραστηριότητας στην ατμόσφαιρα του Άρη. Οι ήχοι που κατέγραψε το Perseverance δεν ήταν απλώς ριπές ανέμου, αλλά μικροσκοπικά «κρακ» από ηλεκτρικές εκκενώσεις μέσα στους ανεμοστρόβιλους.

Dust devils με ηλεκτρισμό σε έναν αφιλόξενο πλανήτη

Οι dust devils στον Άρη μοιάζουν οπτικά με αυτούς της Γης, όμως λειτουργούν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες. Καθώς κινούνται, τα λεπτόκοκκα σωματίδια σκόνης συγκρούονται και τρίβονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ηλεκτρικά φορτία μέσω τριβής. Η συνεχής κίνηση οδηγεί σε διαχωρισμό θετικών και αρνητικών φορτίων, δημιουργώντας ένα ασταθές ηλεκτρικό περιβάλλον μέσα στο στρόβιλο.

Η κρίσιμη διαφορά είναι η ατμόσφαιρα. Ο Άρης έχει ατμόσφαιρα κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα και πυκνότητα μόλις 1% της γήινης. Αυτή η εξαιρετικά αραιή ατμόσφαιρα μειώνει δραστικά το όριο που απαιτείται για να προκληθεί ηλεκτρική εκκένωση. Έτσι, σπινθήρες μήκους λίγων εκατοστών μπορούν να δημιουργηθούν με ελάχιστη ενέργεια. Στη Γη, η παχύτερη ατμόσφαιρα καταστέλλει τέτοια φαινόμενα, γι’ αυτό και είναι σπάνια στους γήινους dust devils. Στον Άρη, αντίθετα, φαίνεται πως αποτελούν τον κανόνα.

Κάθε τέτοιος μικροσπινθήρας δημιουργεί ένα μικρό κρουστικό κύμα, αρκετό ώστε να καταγραφεί από το εξαιρετικά ευαίσθητο μικρόφωνο του SuperCam. Ο πλανήτης που θεωρούνταν «βουβός» αποδείχθηκε ηλεκτρικά ζωντανός.