Τα δίδυμα διαστημόπλοια ESCAPADE της NASA, με τα κωδικά ονόματα Blue και Gold, περνούν αυτό το σαββατοκύριακο από το πιο κρίσιμο σημείο της διαδρομής τους προς τον Άρη: δύο προσπεράσεις της Γης σε απόσταση αναπνοής, η πρώτη σήμερα, Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, και η δεύτερη τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, αξιοποιώντας τη βαρύτητα του πλανήτη μας σαν σφεντόνα για να κερδίσουν την ταχύτητα που χρειάζονται για το υπόλοιπο ταξίδι.
Δύο προσπεράσεις σε 48 ώρες
Σύμφωνα με ανακοίνωση της NASA, το πρώτο σκάφος πλησιάζει τη Γη γύρω στις 4:51 π.μ. ώρα Ανατολικών ΗΠΑ σήμερα, με την ελάχιστη απόσταση να σημειώνεται λίγο μετά τις 5 π.μ., ενώ το δεύτερο θα επαναλάβει την ίδια μανούβρα γύρω στις 5:51 π.μ. τη Δευτέρα. Σε κάθε περίπτωση, το σκάφος θα περάσει σε ύψος μεταξύ 600 και 1.100 μιλίων (περίπου 970 έως 1.770 χιλιόμετρα) πάνω από την επιφάνεια της Γης, ενώ μια καύση κινητήρα διάρκειας περίπου εννέα λεπτών θα αυξήσει την ταχύτητά του από τα 6,3 στα 6,7 μίλια το δευτερόλεπτο —γύρω στο Mach 30 με 31. Η NASA αναφέρει ότι η ομάδα θα χρειαστεί αρκετές ημέρες μετά τις καύσεις για να επιβεβαιώσει πόσο ακριβής ήταν ο στόχος κάθε σκάφους.
Γιατί τα ESCAPADE δεν πήγαν κατευθείαν στον Άρη
Τα δύο σκάφη εκτοξεύτηκαν στις 13 Νοεμβρίου 2025 από το Cape Canaveral, πάνω στη δεύτερη πτήση του New Glenn της Blue Origin —μια εκτόξευση που έμεινε επίσης στην ιστορία ως η πρώτη επιτυχημένη προσεδάφιση του πρώτου σταδίου του οχήματος, πάνω στο πλωτό σκάφος ανάκτησης Jacklyn, στον Ατλαντικό. Το πρόβλημα ήταν ότι η εκτόξευση έγινε σε μια στιγμή που η Γη και ο Άρης βρίσκονταν σε αντίθετες πλευρές του Ήλιου, όχι στην ευθυγράμμιση που επαναλαμβάνεται κάθε 26 μήνες και επιτρέπει απευθείας μετάβαση με το λιγότερο δυνατό καύσιμο. Αντί να περιμένουν το επόμενο παράθυρο ευθυγράμμισης, τα ESCAPADE πέταξαν πρώτα προς το σημείο Lagrange 2 Γης–Ήλιου, περίπου 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα από τη Γη, όπου παρέμειναν για περίπου έναν χρόνο περιμένοντας να «ευθυγραμμιστεί» ξανά η γεωμετρία των δύο πλανητών πριν επιστρέψουν για τη σημερινή σφεντόνα.
Η διαδρομή δεν ήταν χωρίς προβλήματα: τον Δεκέμβριο του 2025 ένα από τα δύο σκάφη παρουσίασε χαμηλότερη από την αναμενόμενη ώθηση σε δύο προγραμματισμένες διορθωτικές μανούβρες τροχιάς, με αποτέλεσμα η ομάδα να χρειαστεί μια επιπλέον διόρθωση τον Ιανουάριο του 2026 για να επαναφέρει το σκάφος στη σωστή πορεία. Μετά τη σημερινή και τη δευτερινή προσπέραση, και τα δύο σκάφη θα περάσουν σε περίπου δεκάμηνο ταξίδι προς τον Άρη, με άφιξη στην τροχιά του πλανήτη να αναμένεται στις 7 και 9 Σεπτεμβρίου 2027 αντίστοιχα.
Τι θα μελετήσει η αποστολή
Το ESCAPADE (Escape and Plasma Acceleration and Dynamics Explorers) είναι υπό τη διαχείριση του Εργαστηρίου Διαστημικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Berkeley της Καλιφόρνια, με τα δύο πανομοιότυπα σκάφη —η καθεμία φέρει τέσσερα επιστημονικά όργανα— να έχουν κατασκευαστεί από τη Rocket Lab με προϋπολογισμό κάτω από 80 εκατομμύρια δολάρια, στο πλαίσιο του προγράμματος χαμηλού κόστους SIMPLEx της NASA. Στην αποστολή συμμετέχουν επίσης το Goddard Space Flight Center της NASA, το Πανεπιστήμιο Embry-Riddle και η Advanced Space. Στόχος είναι να γίνει η πρώτη αποστολή που θα πετάξει δύο σκάφη ταυτόχρονα σε σχηματισμό γύρω από τον Άρη, μετρώντας από δύο σημεία συγχρόνως πώς ο ηλιακός άνεμος —ένα ρεύμα υλικού από τον Ήλιο που ταξιδεύει με περίπου ένα εκατομμύριο μίλια την ώρα— αλληλεπιδρά με το ασθενές μαγνητικό πεδίο του πλανήτη και συμβάλλει στη σταδιακή απώλεια της αραιής ατμόσφαιράς του. Ως «μπόνους» επιστήμη, η NASA αναφέρει ότι τα σκάφη θα περάσουν και από ένα απομακρυσμένο τμήμα της μαγνητοουράς της Γης κατά τη σημερινή προσπέραση, με τα πρώτα ευρήματα να αναμένεται να δημοσιευτούν «σύντομα».
Η οπτική του Pulse of Greece
Το ESCAPADE είναι ένα καλό παράδειγμα του πώς η NASA προσαρμόζεται σε έναν κόσμο όπου η πρόσβαση σε διαστημικά οχήματα δεν συμπίπτει πάντα με το ιδανικό παράθυρο εκτόξευσης: αντί να περιμένουν δύο επιπλέον χρόνια για την επόμενη ευθυγράμμιση Γης–Άρη, οι μηχανικοί σχεδίασαν μια διαδρομή με «παράκαμψη» μέσω Lagrange και σφεντόνας βαρύτητας, μετατρέποντας ένα πρόβλημα χρονοδιαγράμματος σε ευκαιρία για επιπλέον επιστήμη από τη μαγνητόσφαιρα της ίδιας της Γης. Είναι επίσης ενδεικτικό της στρατηγικής χαμηλού κόστους που υιοθετεί όλο και περισσότερο η υπηρεσία: μια αποστολή κάτω από 80 εκατομμύρια δολάρια, φτιαγμένη από μια σχετικά νέα εταιρεία όπως η Rocket Lab, που φιλοδοξεί να απαντήσει σε ερωτήματα για την εξέλιξη του Άρη τα οποία ταλανίζουν την επιστημονική κοινότητα εδώ και δεκαετίες. Αν η σφεντόνα των επόμενων ημερών πετύχει όπως έχει σχεδιαστεί, το ραντεβού στον Άρη τον Σεπτέμβριο του 2027 θα σηματοδοτήσει και μια νέα, πιο «οικονομική» συνταγή για διαπλανητικές αποστολές.


