Η πολιτική κρίση στη Βενεζουέλα εισέρχεται σε νέα φάση, μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ανάληψη της προεδρίας από τη μέχρι πρότινος αντιπρόεδρο, Ντέλσι Ροντρίγκες. Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις, με την Ουάσινγκτον να υπερασπίζεται σθεναρά την επέμβασή της. Σε μια χώρα με τεράστια στρατηγική σημασία λόγω των ενεργειακών της αποθεμάτων, το πολιτικό σκηνικό παραμένει εξαιρετικά ρευστό, ενώ το μέλλον της διακυβέρνησης παραμένει αβέβαιο.
Την ώρα που ο Νικολάς Μαδούρο εμφανίστηκε στο αμερικανικό δικαστήριο δηλώνοντας πως παραμένει ο νόμιμος πρόεδρος της χώρας, η Ντέλσι Ροντρίγκες που πολλοί πιστεύουν ότι έχει την έγκριση του Ντόναλντ Τραμπ, ορκίστηκε πρόεδρος της χώρας.
Το BBC δημιούργησε πέντε χάρτες που εξηγούν συνοπτικά το γιατί θεωρείται τόσο σημαντική η Βενεζουέλα γεωπολιτικά, προκαλώντας μια τέτοιου είδους επέμβαση εκ μέρους των ΗΠΑ.
Ένας σύντομος οδηγός για τη Βενεζουέλα σε χάρτες
Βασικά στοιχεία για τη χώρα της Νότιας Αμερικής:
Τοποθεσία
Η Βενεζουέλα βρίσκεται στη βόρεια ακτή της Νότιας Αμερικής και διαθέτει εκτεταμένη ακτογραμμή κατά μήκος της Καραϊβικής Θάλασσας. Συνορεύει με την Κολομβία στα δυτικά, τη Βραζιλία στα νότια και τη Γουιάνα στα ανατολικά.
Πληθυσμός
Ο πληθυσμός της Βενεζουέλας ανέρχεται σε περίπου 28 εκατομμύρια, με την πλειονότητα των κατοίκων να ζει στο βόρειο τμήμα της χώρας.
Περίπου 5 εκατομμύρια άνθρωποι κατοικούν στην πρωτεύουσα Καράκας ή στην ευρύτερη μητροπολιτική της περιοχή.
Μορφολογία εδάφους
Η οροσειρά των Άνδεων εκτείνεται από τα δυτικά σύνορα της Βενεζουέλας με την Κολομβία έως τις βόρειες ακτές της.
Στο νότιο τμήμα της χώρας κυριαρχεί το τροπικό δάσος του Αμαζονίου, το οποίο εκτείνεται βόρεια από τη Βραζιλία.
Φυσικοί πόροι
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, καθώς και σημαντικές ποσότητες άνθρακα, σιδηρομεταλλεύματος, βωξίτη και χρυσού. Τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά κοιτάσματα βρίσκονται στη λίμνη Μαρακαΐμπο, στα βορειοδυτικά και στη Λεκάνη του Ορινόκο.
Πολιτική
Η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες ανέλαβε καθήκοντα μετά τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ, στις 3 Ιανουαρίου.
Ο Μαδούρο βρισκόταν στην εξουσία από το 2013, ωστόσο οι πρόσφατες εκλογές καταγγέλθηκαν ως νοθευμένες.
Ο Νικολάς Μαδούρο φτάνει στο δικαστήριο της Νέας Υόρκης, ενώ η Ντέλσι Ροντρίγκες ορκίστηκε προσωρινή πρόεδρος της Βενεζουέλας
Ορκίστηκε μεταβατική πρόεδρος η Ντέλσι Ροντρίγκες – Προκλητικός ο Μαδούρο στο αμερικανικό δικαστήριο
Η Ντέλσι Ροντρίγκες ορκίστηκε μεταβατική πρόεδρος της Βενεζουέλας, σε συνεδρίαση της Εθνοσυνέλευσης που ξεκίνησε με αιτήματα για την απελευθέρωση από την αμερικανική κράτηση του καθαιρεθέντος προέδρου, Νικολάς Μαδούρο.
Η 56χρονη Ροντρίγκες, αντιπρόεδρος της χώρας από το 2018, δήλωσε συγκλονισμένη από αυτό που χαρακτήρισε «απαγωγή» του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, οι οποίοι συνελήφθησαν από αμερικανικές δυνάμεις σε νυχτερινή επιχείρηση το Σάββατο.
«Είμαι ακόμη πρόεδρος της Βενεζουέλας»
Λίγες ώρες νωρίτερα, σε δραματική σκηνή σε δικαστική αίθουσα της Νέας Υόρκης, ο Μαδούρο επέμεινε ότι παραμένει πρόεδρος της Βενεζουέλας, δηλώνοντας αθώος σε τέσσερις κατηγορίες που αφορούν διακίνηση ναρκωτικών και τρομοκρατία.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δέχθηκαν έντονη κριτική στα Ηνωμένα Έθνη. Ο Αμερικανός πρέσβης απάντησε ότι τα μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα στον κόσμο δεν μπορούν να παραμένουν στα χέρια ενός «παράνομου ηγέτη» και «φυγόδικου».
Πριν από την εμφάνιση του Μαδούρο στο δικαστήριο, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είχε πραγματοποιήσει έκτακτη συνεδρίαση για την κατάσταση στη Βενεζουέλα.
Ο πρέσβης της χώρας στον ΟΗΕ, Σάμουελ Μονκάδα, κατήγγειλε ότι η Βενεζουέλα υπήρξε στόχος «παράνομης ένοπλης επίθεσης χωρίς καμία νομική δικαιολογία».
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτζ, χαρακτήρισε τον Μαδούρο «παράνομο αυτοαποκαλούμενο πρόεδρο», υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν μια «χειρουργική επιχείρηση επιβολής του νόμου» για τη σύλληψή του, τον οποίο αποκάλεσε εκ νέου «φυγόδικο».
Οι κατηγορίες και η ένταση στο δικαστήριο
Ο Μαδούρο κατηγορείται για συνωμοσία ναρκο-τρομοκρατίας, συνωμοσία εισαγωγής κοκαΐνης, κατοχή πολυβόλων και εκρηκτικών μηχανισμών, καθώς και για συνωμοσία κατοχής τέτοιων όπλων.
Κατά τη διάρκεια της απογευματινής ακροαματικής διαδικασίας τη Δευτέρα, μέλος του κοινού άρχισε να φωνάζει στα ισπανικά ότι ο Μαδούρο «θα πληρώσει» για όσα έχει κάνει. Εκείνος στράφηκε προς το μέρος του και απάντησε ότι είναι «απαχθείς πρόεδρος» και «αιχμάλωτος πολέμου», πριν απομακρυνθεί από την αίθουσα δεμένος με χειροπέδες, πίσω από την σύζυγό του, από την πίσω έξοδο του δικαστηρίου.
«Είμαι ένας αξιοπρεπής άνθρωπος. Εξακολουθώ να είμαι ο πρόεδρος της χώρας μου», είχε δηλώσει νωρίτερα, κατά τη διάρκεια της 30λεπτης ακρόασης. Ο 92χρονος δικαστής Άλβιν Χέλερσταϊν τον διέκοψε, λέγοντας ότι «θα υπάρξει χρόνος και τόπος για να συζητηθούν όλα αυτά».
Οι αντιδράσεις στις ΗΠΑ και οι δηλώσεις Τραμπ
Μιλώντας λίγες ώρες μετά την επίθεση του Σαββάτου —στην οποία συμμετείχαν πάνω από 150 αεροσκάφη και 200 Αμερικανοί στρατιωτικοί που εισήλθαν στη Βενεζουέλα— ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «διοικήσουν» τη χώρα έως ότου καταστεί δυνατή «μια ασφαλής, ομαλή και συνετή μετάβαση».
Αργότερα τη Δευτέρα, μετά από κλειστή ενημέρωση δυόμισι ωρών στο Καπιτώλιο, ο επικεφαλής της μειοψηφίας της Γερουσίας, Τσακ Σούμερ, χαρακτήρισε το αμερικανικό σχέδιο για τη Βενεζουέλα «αόριστο, βασισμένο σε ευσεβείς πόθους και μη ικανοποιητικό».
«Δεν έλαβα καμία διαβεβαίωση ότι δεν θα επιχειρήσουμε το ίδιο και σε άλλες χώρες», είπε, προσθέτοντας ότι «όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε τέτοιου είδους αλλαγές καθεστώτος και λεγόμενη οικοδόμηση κρατών, στο τέλος πάντα βλάπτεται και η ίδια η χώρα».
Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος, λέγοντας ότι πρόκειται για «απαίτηση αλλαγής συμπεριφοράς από ένα καθεστώς». Χαρακτήρισε την επιχείρηση «αποφασιστική και δικαιολογημένη», τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ «διατηρούν πάντοτε το δικαίωμα χρήσης βίας για την προάσπιση των εθνικών τους συμφερόντων».
«Διαθέτουμε και μέσα πειθούς», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην κατάσχεση των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας, εκτιμώντας ότι αυτό θα οδηγήσει «σε νέα διακυβέρνηση σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα».
Ο Τραμπ έχει επίσης δεσμευθεί ότι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα εισέλθουν στη Βενεζουέλα για να αποκαταστήσουν τις υποδομές και να «αρχίσουν να δημιουργούν έσοδα για τη χώρα».
Στήριξη στη Ροντρίγκες και επόμενα βήματα
Παρά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, οι σύμμαχοι του Μαδούρο παραμένουν στην εξουσία. Σε συνέντευξή του στο περιοδικό The Atlantic, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι η Ροντρίγκες θα μπορούσε να «πληρώσει πολύ μεγάλο τίμημα, ίσως μεγαλύτερο από του Μαδούρο», αν «δεν πράξει το σωστό».
Η ίδια, πάντως, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμένης συνεργασίας με τις ΗΠΑ, δηλώνοντας: «Καλούμε την αμερικανική κυβέρνηση να συνεργαστεί μαζί μας σε μια ατζέντα συνεργασίας προσανατολισμένης στην κοινή ανάπτυξη, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου».
Χιλιάδες υποστηρικτές συγκεντρώθηκαν έξω από το Ομοσπονδιακό Νομοθετικό Μέγαρο, εκφράζοντας τη στήριξή τους στον Μαδούρο, τη σύζυγό του και τη μεταβατική πρόεδρο Ροντρίγκες. Μετά την ορκωμοσία της, η Ροντρίγκες δήλωσε ότι ανέλαβε καθήκοντα «με πόνο», λόγω των δεινών που προκάλεσε η «παράνομη στρατιωτική επίθεση», δεσμευόμενη να διασφαλίσει την ειρήνη και την κοινωνική και οικονομική σταθερότητα της χώρας.
Στην Εθνοσυνέλευση μίλησε και ο γιος του Μαδούρο, εκφράζοντας την «άνευ όρων στήριξή» του στη Ροντρίγκες και δηλώνοντας ότι οι γονείς του «θα επιστρέψουν» στη Βενεζουέλα.
Η επόμενη ακροαματική διαδικασία στην υπόθεση Μαδούρο έχει προγραμματιστεί για τις 17 Μαρτίου.
