Χιλιάδες διαδηλωτές στο Ιράν αψήφησαν το βράδυ του Σαββάτου τη σκληρή καταστολή των αρχών και βγήκαν στους δρόμους, παρά τις αναφορές ότι εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί από τις δυνάμεις ασφαλείας τις τελευταίες τρεις ημέρες.
Σοβαρές συγκρούσεις έλαβαν χώρα χθές το βράδυ στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν, το Μασχάντ, ανάμεσα σε διαδηλωτές κατά του καθεστώτος και στις δυνάμεις ασφαλείας. Σύμφωνα με πληροφορίες από το πεδίο, πολίτες στήνουν οδοφράγματα σε κεντρικά σημεία της πόλης, επιχειρώντας να προστατεύσουν το πλήθος από πυρά που φέρονται να χρησιμοποιούν οι δυνάμεις ασφαλείας.
Επαληθευμένα βίντεο και μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων που είδε το BBC δείχνουν ότι η κυβέρνηση κλιμακώνει την αντίδρασή της, την ώρα που συνεχίζεται το γενικευμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο.
Ο γενικός εισαγγελέας της χώρας, Μοχάμαντ Μοβαχεντί Αζάντ, δήλωσε το Σάββατο ότι όποιος συμμετέχει σε διαδηλώσεις θα θεωρείται «εχθρός του Θεού» – κατηγορία που επισύρει τη θανατική ποινή.
Μαζικές συλλήψεις και διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα
Εκατοντάδες διαδηλωτές εκτιμάται ότι έχουν συλληφθεί από την έναρξη των κινητοποιήσεων πριν από περισσότερες από δύο εβδομάδες.
Οι διαδηλώσεις πυροδοτήθηκαν από την εκρηκτική άνοδο του πληθωρισμού και έχουν εξαπλωθεί σε περισσότερες από 100 πόλεις και κωμοπόλεις σε όλες τις επαρχίες του Ιράν. Πλέον, οι διαδηλωτές ζητούν ανοιχτά το τέλος της θεοκρατικής διακυβέρνησης του ανώτατου ηγέτη της χώρας, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο Χαμενεΐ έχει απορρίψει τους διαδηλωτές, χαρακτηρίζοντάς τους «μια ομάδα βανδάλων» που επιχειρεί να «ικανοποιήσει» τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Πρωτοφανές μπλακάουτ στο διαδίκτυο
Η ιρανική κυβέρνηση έχει επιβάλει γενικευμένη διακοπή του διαδικτύου, σε μια προσπάθεια να ανακόψει τις κινητοποιήσεις. Οι κρατικές και οι δυνάμεις ασφαλείας ελέγχουν αυστηρά τις ψηφιακές υποδομές της χώρας, περιορίζοντας την πρόσβαση κυρίως σε ένα εσωτερικό δίκτυο (intranet), με ελάχιστες συνδέσεις προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Τα τελευταία χρόνια, η πρόσβαση στο παγκόσμιο διαδίκτυο έχει περιοριστεί σταδιακά. Ωστόσο, στην τρέχουσα κρίση, οι αρχές -για πρώτη φορά- δεν διέκοψαν μόνο την πρόσβαση στο διεθνές διαδίκτυο, αλλά περιόρισαν δραστικά ακόμη και το εσωτερικό δίκτυο.
Ειδικός που μίλησε στο BBC Persian ανέφερε ότι το σημερινό μπλακάουτ είναι πιο εκτεταμένο ακόμη και από εκείνο της εξέγερσης «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» πριν από τρία χρόνια. Ο ερευνητής διαδικτύου Αλιρεζά Μαναφί δήλωσε ότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο στο Ιράν είναι πλέον «σχεδόν πλήρως ανύπαρκτη».
Πρόσθεσε ότι ο μοναδικός πιθανός τρόπος επικοινωνίας με τον έξω κόσμο είναι μέσω του Starlink, προειδοποιώντας ωστόσο ότι τέτοιες συνδέσεις ενδέχεται να εντοπιστούν από τις αρχές.
Βίντεο από συγκρούσεις σε Τεχεράνη και Μασχάντ
Το BBC και τα περισσότερα διεθνή μέσα ενημέρωσης αδυνατούν να μεταδώσουν ειδήσεις από το εσωτερικό του Ιράν, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη συλλογή και επαλήθευση πληροφοριών.
Παρά ταύτα, ορισμένα βίντεο έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Επαληθευμένο υλικό από το βράδυ του Σαββάτου δείχνει διαδηλωτές να καταλαμβάνουν τους δρόμους στην περιοχή Γκίσα της Τεχεράνης.
Άλλα βίντεο, επιβεβαιωμένα από το BBC Verify, καταγράφουν συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας στη λεωφόρο Βακίλ Αμπάντ στη Μασχάντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας. Διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα φαίνονται να καλύπτονται πίσω από κάδους απορριμμάτων και αυτοσχέδιες φωτιές, ενώ στο βάθος διακρίνεται γραμμή δυνάμεων ασφαλείας. Ένα όχημα, που φαίνεται να είναι λεωφορείο, έχει τυλιχθεί στις φλόγες.
Ακούγονται επανειλημμένοι πυροβολισμοί και χτυπήματα σε κατσαρόλες και τηγάνια, ενώ πράσινη ακτίνα λέιζερ φωτίζει το σημείο. Σε άλλο πλάνο, άτομο που βρίσκεται σε πεζογέφυρα φαίνεται να πυροβολεί προς διαφορετικές κατευθύνσεις, την ώρα που πολίτες καλύπτονται πίσω από φράχτη.
Αντίστοιχα βίντεο έχουν καταγραφεί και από άλλες περιοχές της Τεχεράνης, όπως η πλατεία Πουνάκ στα δυτικά της πόλης και η συνοικία Χεραβί στα βορειοανατολικά, όπου διαδηλωτές φωνάζουν συνθήματα υπέρ της ανατροπής του θεοκρατικού καθεστώτος.
«Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν», διαμηνύει ο Τραμπ
Το Σάββατο, ο Ντόναλντ Τραμπ έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Το Ιράν αντικρίζει την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ίσως όπως ποτέ άλλοτε. Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν!!!».
Δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες, ωστόσο αμερικανικά μέσα μετέδωσαν ότι ο Τραμπ είχε ενημερωθεί για πιθανά σενάρια στρατιωτικών πληγμάτων στη χώρα. Οι New York Times και η Wall Street Journal ανέφεραν ότι οι σχετικές ενημερώσεις είχαν ήδη πραγματοποιηθεί, με την WSJ να τις χαρακτηρίζει «προκαταρκτικές συζητήσεις». Ανώνυμος αξιωματούχος δήλωσε στην εφημερίδα ότι δεν υπάρχει «άμεση απειλή» για το Ιράν.
Πέρυσι, οι ΗΠΑ είχαν πραγματοποιήσει αεροπορικά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Προετοιμάζεται για επιστροφή στο Ιράν ο γιος του Σάχη
Ο Αμερικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ εξέφρασε επανειλημμένα τη στήριξή του στους διαδηλωτές, γράφοντας: «Προς τον ιρανικό λαό: ο μακρύς σας εφιάλτης πλησιάζει στο τέλος του». Πρόσθεσε ότι το θάρρος και η αποφασιστικότητά τους «έχουν γίνει αντιληπτά» από τον πρόεδρο των ΗΠΑ και κατέληξε λέγοντας: «Η βοήθεια έρχεται».
Με το πρώτο φως της Κυριακής, ο Ρεζά Παχλαβί, εξόριστος γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, ανήρτησε βίντεο στο Χ, δηλώνοντας ότι οι διαδηλωτές «δεν είναι μόνοι» και ότι ο Τραμπ «έχει παρακολουθήσει προσεκτικά το απαράμιλλο θάρρος τους».
Ο Παχλαβί, που ζει στις ΗΠΑ, έχει καλέσει επανειλημμένα τον κόσμο να βγει στους δρόμους και έχει δηλώσει ότι προετοιμάζεται για επιστροφή στη χώρα. Υποστήριξε ακόμη ότι το καθεστώς αντιμετωπίζει «σοβαρή έλλειψη μισθοφόρων» και ότι «πολλές ένοπλες και αστυνομικές δυνάμεις έχουν εγκαταλείψει τις θέσεις τους ή αρνούνται να καταστείλουν τον λαό» – ισχυρισμούς που το BBC δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει.
Κάλεσε τους πολίτες να συνεχίσουν τις διαδηλώσεις το βράδυ της Κυριακής, προτρέποντάς τους να παραμένουν σε ομάδες και να μην «θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους».
Ιράν: Βαρύς ο απολογισμός των θυμάτων
Η Διεθνής Αμνηστία ανακοίνωσε ότι αναλύει «ανησυχητικές αναφορές σύμφωνα με τις οποίες οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν εντείνει την παράνομη χρήση φονικής βίας κατά διαδηλωτών» από την Πέμπτη.
Η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών, Ιβέτ Κούπερ, δήλωσε ότι όσοι εκφράζονται κατά της κυβέρνησης Χαμενεΐ δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν «την απειλή βίας ή αντιποίνων».
Από το βράδυ της Παρασκευής, εργαζόμενοι σε τρία νοσοκομεία δήλωσαν στο BBC ότι έχουν κατακλυστεί από τραυματίες. Η υπηρεσία BBC Persian επιβεβαίωσε ότι μόνο σε ένα νοσοκομείο της πόλης Ραστ μεταφέρθηκαν 70 σοροί το βράδυ της Παρασκευής.
Μέχρι στιγμής, το BBC Persian έχει επιβεβαιώσει την ταυτότητα 26 νεκρών, μεταξύ των οποίων έξι παιδιά. Έχουν επίσης σκοτωθεί μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, με μία οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων να κάνει λόγο για 14 νεκρούς.
Εργαζόμενος σε νοσοκομείο της Τεχεράνης περιέγραψε «φρικιαστικές σκηνές», λέγοντας ότι οι τραυματίες ήταν τόσοι πολλοί που το προσωπικό δεν προλάβαινε να κάνει καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση, ενώ τα νεκροτομεία δεν είχαν επαρκή χωρητικότητα. «Περίπου 38 άνθρωποι πέθαναν. Πολλοί μόλις έφτασαν στα επείγοντα… απευθείας πυροβολισμοί στο κεφάλι, στην καρδιά. Πολλοί δεν πρόλαβαν καν να φτάσουν στο νοσοκομείο», ανέφερε. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα θύματα ήταν κυρίως νέοι άνθρωποι. «Δεν μπορούσα να κοιτάξω πολλούς από αυτούς – ήταν 20 με 25 ετών».
Ιράν: Οι μεγαλύτερες κινητοποιήσεις από το 2022
Οι τρέχουσες διαδηλώσεις είναι οι πιο εκτεταμένες από την εξέγερση του 2022, που είχε ξεσπάσει μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί, μιας νεαρής Κούρδισσας που είχε συλληφθεί από την αστυνομία ηθών επειδή φέρεται να μην φορούσε σωστά τη μαντίλα της. Τότε, περισσότεροι από 550 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 20.000 συνελήφθησαν μέσα σε λίγους μήνες, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σε κατάσταση «συναγερμού» το Ισραήλ για την πιθανότητα επέμβασης Τραμπ στη χώρα
Σε κατάσταση «συναγερμού» για την πιθανότητα αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν βρίσκεται το Ισραήλ, καθώς το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης βρίσκεται αντιμέτωπο με τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων ετών, σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters, το οποίο επικαλείται καλά πληροφορημένες ισραηλινές πηγές.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα ότι οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε κάποιου είδους επέμβαση τις τελευταίες ημέρες και προειδοποίησε τους ηγέτες του Ιράν να μην χρησιμοποιήσουν βία εναντίον των διαδηλωτών. Το Σάββατο, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι «έτοιμες να βοηθήσουν».
Οι πηγές, οι οποίες ήταν παρούσες σε διαβουλεύσεις για την ασφάλεια της χώρας το Σαββατοκύριακο, δεν έδωσαν περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το τι σημαίνει στην πράξη η κατάσταση «συναγερμού» του Ισραήλ.
Το Ισραήλ και το Ιράν διεξήγαγαν έναν 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο, στον οποίο οι ΗΠΑ συμμάχησαν με το Ισραήλ και πραγματοποίησαν αεροπορικές επιδρομές για την καταστροφή εγκαταστάσεων του πυρηνικού προγράμματος της χώρας.
Σε τηλεφωνική συνομιλία το Σάββατο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν, σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που ήταν παρούσα στη συνομιλία. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι δύο άνδρες μίλησαν, αλλά δεν ανέφερε τα θέματα που συζήτησαν.
Σύμφωνα με ακτιβιστές, τουλάχιστον 116 είναι ο αριθμός των νεκρών στις διαδηλώσεις, καθώς το καθεστώς προχωράει σε επιχειρήσεις καταστολής των διαμαρτυριών που σημειώνονται σε πολλές πόλεις της χώρας από τις 28 Δεκεμβρίου.
