O Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται από τα λεγόμενά του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ να υποχώρησε από την επιλογή χρήσης βίας για τον διακαή του πόθο, τη Γροιλανδία, ωστόσο τι θα γινόταν αν επέστρεφε στο τραπέζι η λύση της στρατιωτικής επιλογής;
Μια εμπλοκή των αμερικανικών δυνάμεων εναντίον αυτών της Δανίας θα σήμαινε προφανώς ντόμινο αντιδράσεων, καθώς η Ευρώπη θα ήταν υποχρεωμένη να πάρει θέση, ωστόσο σε αμιγώς στρατιωτικό επίπεδο υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια, η οποία θα καθιστούσε έναν τέτοιο ενδεχόμενο πόλεμο ΗΠΑ-Δανίας εξαιρετικά σύντομα, κι όχι εξαιτίας της διαφοράς όγκου δυνάμεων των δύο πλευρών.
Μετά από τις επανειλημμένες δηλώσεις Τραμπ και την επιμονή του για τη Γροιλανδία μαζί με την πλήρη απαξίωση των δυνάμεων της χώρας, έχουν τεθεί ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα των Δανικών Ενόπλων Δυνάμεων να διατηρήσουν τον έλεγχο του εδάφους.
Τα F-35 της Δανίας… ή και όχι τόσο της Δανίας
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ήδη σημαντική παρουσία στη Γροιλανδία, το μεγαλύτερο μέρος της στρατιωτικής δύναμης της Δανίας και του αμυντικού προϋπολογισμού της συγκεντρώνεται στον στόλο μαχητικών αεροσκαφών της, ο οποίος στις 18 Ιανουαρίου ολοκλήρωσε τη μετάβαση από τα παρωχημένα μαχητικά αεροσκάφη F-16A/B της εποχής του Ψυχρού Πολέμου στα μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς F-35A.
Η Βασιλική Δανική Πολεμική Αεροπορία είναι η τρίτη αεροπορική δύναμη στον κόσμο που μεταβαίνει σε έναν στόλο μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς, αν και τα προγράμματα F-35, που χαρακτηρίζονται από πρωτοφανή και ακραία επίπεδα συγκέντρωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν τα αεροσκάφη θα είναι σε θέση να λειτουργήσουν για την υπεράσπιση του εδάφους της χώρας έναντι μιας πιθανής αμερικανικής εισβολής.
Όπως ορθώς αναφέρει το militarywatchmagazine.com, σπό τη δεκαετία του 1980, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει ιδιαίτερα εκτεταμένους περιορισμούς στη χρήση των μαχητικών τους από ξένους πελάτες, κάτι που έχει επισημανθεί ως σημαντικός περιορισμός από πολλούς αναλυτές και αξιωματούχους.
Ο αμερικανικός έλεγχος στα αεροσκάφη που πουλάει
Οι περιορισμοί στην πρόσβαση σε κωδικούς λογισμικού, καθώς και στις βάσεις από τις οποίες μπορούν να λειτουργούν τα μαχητικά αεροσκάφη και για ποιους ρόλους, έχουν αποτελέσει πρωταρχικό παράγοντα που περιορίζει την ελκυστικότητα των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών σε ουδέτερα κράτη όπως η Ινδία.
Το κεντρικό σύστημα πληροφορικής Autonomic Logistics Information System (ALIS), το οποίο διαχειρίζεται τις επιχειρήσεις, τη συντήρηση, την εκπαίδευση και την εφοδιαστική αλυσίδα του F-35, καθώς και ο διάδοχός του, το Operational Data Integrated Network (ODIN), συνδέονται άμεσα με τις εγκαταστάσεις της Lockheed Martin στις Ηνωμένες Πολιτείες και έχουν επισημανθεί από αναλυτές ως ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός τρόπος για την απενεργοποίηση των μαχητικών αεροσκαφών που χρησιμοποιούνται από ξένους πελάτες, σύμφωνα με το militarywatchmagazine.com.
Παρατηρώντας τη δύναμη του ALIS και του ODIN ως μέσων ελέγχου των λειτουργιών του F-35, ο συγγραφέας ενός βιβλίου, που εκδόθηκε πρόσφατα και αναφέρεται στο πρόγραμμα F-35, Abraham Abrams, παρατήρησε στο πρόσφατο βιβλίο του F-35 Joint Strike Fighter: A Great and Terrible Program: «Το ALIS θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να περιορίσει ή να εμποδίσει την πρόσβαση των πελατών σε κρίσιμα δεδομένα, όπως ενημερώσεις λογισμικού, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο αντικατασκοπείας για την αυστηρή παρακολούθηση των επιχειρήσεων, όπως πότε, πού και πώς πετούσαν τα F-35, και να παρέχει μια σειρά από άλλα προηγμένα μέτρα ασφαλείας για τον περιορισμό των επιχειρήσεων των F-35, σε περίπτωση που αυτές θεωρηθούν αντίθετες προς τα συμφέροντα των ΗΠΑ».
Οι δύο χώρες που αποτελούν εξαίρεση
Μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ είναι γνωστό ότι έχουν επαρκή πρόσβαση στους πηγαίους κώδικες του F-35 για να μπορούν να χειρίζονται το αεροσκάφος με σημαντικά επίπεδα αυτονομίας, ενώ και στις δύο περιπτώσεις οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν αρχικά πολύ απρόθυμες να παρέχουν αυτή την πρόσβαση.
Σχολιάζοντας την ευπάθεια των χειριστών των F-35 σε περίπτωση πιθανών εχθροπραξιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο επικεφαλής επικοινωνίας της γερμανικής εταιρείας άμυνας Hensoldt, Joachim Schranzhofer, παρατήρησε στις αρχές του 2025: «Ο «διακόπτης απενεργοποίησης» στα F-35 είναι κάτι περισσότερο από μια φήμη… Αλλά είναι πολύ πιο εύκολο να χρησιμοποιήσεις το σύστημα σχεδιασμού αποστολών – τότε το αεροσκάφος παραμένει στο έδαφος».
Ο αναλυτής άμυνας Richard Aboulafia παρατήρησε τότε ότι, αν και η ύπαρξη ενός kill switch δεν έχει επιβεβαιωθεί, «αν υποθέσουμε την ύπαρξη κάτι που μπορεί να γίνει με λίγο κώδικα λογισμικού, τότε αυτό υπάρχει». «Οι περισσότερες ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ για την υποστήριξη των επικοινωνιών, την υποστήριξη του ηλεκτρονικού πολέμου και τον ανεφοδιασμό με πυρομαχικά σε οποιαδήποτε σοβαρή σύγκρουση», σημείωσε επίσης ο Justin Bronk, ανώτερος ερευνητής στο Royal United Services Institute, καθιστώντας περιττή την ανάγκη για «διακόπτη απενεργοποίησης».
Επομένως με τις στρατιωτικές δυνατότητες της Δανίας να επικεντρώνονται κατά κύριο λόγο στον στόλο των F-35, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εξασφαλισμένη την απόλυτη κυριαρχία στον αέρα σε περίπτωση πιθανής σύγκρουσης.
Οι πελατειακοί λόγοι
Ωστόσο, αν φτάναμε σε σύγκρουση η Ουάσιγκτον πιθανότατα θα επεδίωκε να αποφύγει την απενεργοποίηση των F-35, καθώς αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει το ενδιαφέρον των ξένων πελατών για το αεροσκάφος, το οποίο έχει κορυφαίες επιδόσεις στις παγκόσμιες αγορές.
Με λίγα λόγια ποιος θα ψώνιζε αεροσκάφος γνωρίζοντας ότι ο πωλητής θα έχει ακόμη τον έλεγχο και μετά την αγορά;
