Ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να ασκεί πίεση κατά του Ιράν, προειδοποιώντας την Τεχεράνη ότι «ο χρόνος τελειώνει» για να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και άλλες στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ αναπτύσσονται στην περιοχή του Περσικού κόλπου.
Η ασυνήθιστη ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή τις τελευταίες ημέρες θα μπορούσε να σημαίνει μία νέα αμερικανική επίθεση στο Ιράν, έπειτα από τον βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων της Τεχεράνης τον Ιούνιο, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές.
Μία από τις επιλογές των ΗΠΑ φέρεται να είναι ο ναυτικός αποκλεισμός των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας πριν από οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια, σύμφωνα με την Jerusalem Post.
«Δοκιμασμένη» πρακτική
Η Ουάσινγκτον είχε αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή κατά τη διάρκεια του πολέμου 12 ημερών μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν τον Ιούνιο, προτού βομβαρδίσει τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Σφυρί του Μεσονυχτίου» («Midnight hammer»).
Λίγους μήνες αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε εντολή να αναπτυχθούν στρατιωτικά αεροσκάφη και πλοία στην Καραϊβική θάλασσα προτού ξεκινήσουν επιθέσεις κατά σκαφών που -σύμφωνα την Ουάσινγκτον- μετέφεραν ναρκωτικά από τη Βενεζουέλα. Η τελευταία πράξη του γεωπολιτικού θρίλερ στην Καραϊβική ήρθε στις 3 Ιανουαρίου, όταν οι ΗΠΑ εισέβαλαν στη Βενεζουέλα και αιχμαλώτισαν τον πρόεδρό της σε μία άνευ προηγουμένου στρατιωτική επιχείρηση στο Καράκας.
Μετά τις μαζικές διαμαρτυρίες στο Ιράν που ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, όταν χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για την «κατάρρευση» του νομίσματος της χώρας, και γρήγορα κλιμακώθηκαν σε εκκλήσεις για την αλλαγή του καθεστώτος, οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας εξαπέλυσαν μία βιαίη καταστολή. Ο ειδικός εισηγητής των Ηνωμένων Εθνών για το Ιράν δήλωσε ότι τουλάχιστον 5.000 διαδηλωτές σκοτώθηκαν, με ανεπιβεβαίωτες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για ακόμα και 30.000 νεκρούς, ενώ χιλιάδες είναι οι συλληφθέντες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αντέδρασε στην βίαιη καταστολή των διαμαρτυριών με έντονη κριτική κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης, λέγοντας στους διαδηλωτές ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν» και απειλώντας με στρατιωτική δράση αν το Ιράν προχωρούσε σε εκτελέσεις κρατουμένων.
Η στρατιωτική επέμβαση όμως δεν ήρθε, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος ανακάλεσε τις απειλές του όταν, όπως είπε, η ιρανική κυβέρνηση τον διαβεβαίωσε ότι δεν θα γίνουν εκτελέσεις συλληφθέντων διαδηλωτών.
Αεροπλανοφόρο, ασκήσεις και 40.000 στρατιώτες στην περιοχή
Η διοίκηση κεντρικών δυνάμεων των ΗΠΑ (CENTCOM) επιβεβαίωσε σε μια ανάρτηση στο X τη Δευτέρα ότι το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln έχει σταλεί στη Μέση Ανατολή για να «προωθήσει την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα».
Το πλοίο, το οποίο αναχώρησε από τη βάση του στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια τον Νοέμβριο και επιχειρούσε στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας μέχρι την περασμένη εβδομάδα, είναι ένα από τα μεγαλύτερα πολεμικά πλοία του Αμερικανικού Ναυτικού.
Αν και το CENTCOM δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τους λόγους για τους οποίους αποστέλλεται το πλοίο, η δήλωσή του σηματοδοτεί μια μεγάλη ανάπτυξη δυνάμεων του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού στα ανοιχτά του Ιράν, σε μια περίοδο που οι εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έχουν κλιμακωθεί.
Την Τρίτη, η Διοίκηση των Κεντρικών Αεροπορικών Δυνάμεων των ΗΠΑ (AFCENT) ανακοίνωσε επίσης στρατιωτικές ασκήσεις «πολυήμερης ετοιμότητας» σε όλες τις «περιοχές ευθύνης» της, αναφερόμενη σε περίπου 20 χώρες στη Μέση Ανατολή, την Ασία και την Αφρική που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.
Σε δήλωσή της, η AFCENT ανέφερε ότι οι ασκήσεις θα συμβάλουν στη βελτίωση της ικανότητάς της να αποστέλλει πόρους και προσωπικό, στην ενίσχυση των συνεργασιών της με τις χώρες υποδοχής και στην προετοιμασία για «ευέλικτες αντιδράσεις».
«Πρόκειται για την τήρηση της δέσμευσής μας να διατηρούμε αεροπόρους έτοιμους για μάχη και την πειθαρχημένη εκτέλεση που απαιτείται για να διατηρούμε την αεροπορική δύναμη διαθέσιμη όποτε και όπου χρειάζεται», δήλωσε ο υποστράτηγος Derek France, διοικητής της AFCENT, στην ανακοίνωση.
Δεν είναι γνωστές λεπτομέρειες σχετικά με τις τοποθεσίες και το χρονοδιάγραμμα των ασκήσεων.
Οι ΗΠΑ διατηρούν μια τεράστια στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή και από το 2024 επεκτείνουν τα μέσα και τις δυνατότητές τους στην περιοχή, στο πλαίσιο της προσπάθειάς τους να αποτρέψουν τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι έχουν επιτεθεί κατά εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Al Jazeera
Σύμφωνα με το Council on Foreign Relations, τον Ιούνιο του 2025 υπήρχαν περίπου 40.000 μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στην περιοχή.
Συνολικά, υπάρχουν οκτώ μόνιμες αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο Μπαχρέιν, την Αίγυπτο, το Ιράκ, το Ισραήλ, την Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία, τη Συρία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Άλλες αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις βρίσκονται στο Ομάν και την Τουρκία.
Το Ιράν βομβάρδισε την αεροπορική βάση Al Udeid του Κατάρ, η οποία φιλοξενεί αμερικανικά στρατεύματα, στις 23 Ιουνίου 2025, ως απάντηση στις επιθέσεις της Ουάσιγκτον σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις την προηγούμενη ημέρα, στο τέλος του πολέμου 12 ημερών μεταξύ Ιράν και Ισραήλ. Δεν καταγράφηκαν θάνατοι ή τραυματισμοί, ενώ δορυφορικές εικόνες έδειξαν ότι τα στρατιωτικά αεροσκάφη είχαν εκκενωθεί εν αναμονή των επιθέσεων. Η επίθεση του Ιράν θεωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό ως μια προσπάθεια «διατήρησης της αξιοπρέπειας» του καθεστώτος.
Ποιες οι δυνατότητες του USS Abraham Lincoln
Το USS Abraham Lincoln (CVN-72) είναι το σκάφος επικεφαλής του Carrier Strike Group 3 του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, μιας επιχειρησιακής μονάδας που περιλαμβάνει αρκετές χιλιάδες άτομα – πιθανώς μεταξύ 6.000 και 7.000 ναυτικούς και πεζοναύτες.
Με συνολικό μήκος 333 μέτρα, το πλοίο είναι ένα από τα μεγαλύτερα πολεμικά πλοία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Ανήκει σε μια ελίτ κατηγορία 10 αεροπλανοφόρων των ΗΠΑ που χρησιμοποιούν πυρηνικούς αντιδραστήρες, αντί για κινητήρες ντίζελ, για την κίνησή τους. Μπορούν να λειτουργούν για δεκαετίες χωρίς να χρειάζονται καύσιμα.
Το USS Abraham Lincoln μπορεί να μεταφέρει περίπου 90 αεροσκάφη και 5.680 άτομα.
Al Jazeera
Τουλάχιστον τρία αντιτορπιλικά – μικρότερα, ταχύτερα πολεμικά πλοία που πλαισιώνουν τα μεγαλύτερα σκάφη ως συνοδεία – είναι επίσης γνωστό ότι βρίσκονται στη σύνθεση της «αρμάδας», όπως την αποκάλεσε ο Αμερικανός πρόεδρος. Πρόκειται για αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων της κλάσης Arleigh Burke – πλοία κατασκευασμένα εξ ολοκλήρου από χάλυβα, ικανά να εκτοξεύουν πυραύλους Tomahawk για χτυπήματα εδάφους και να παρέχουν άμυνα κατά βαλλιστικών πυραύλων. Και τα τρία ανήκουν στη μονάδα αντιτορπιλικών που έχει ανατεθεί στο USS Abraham Lincoln-Destroyer Squadron 21.
Τα αντιτορπιλικά είναι:
- Το USS Frank E Petersen Jr, το οποίο διαθέτει πολύ προηγμένα συστήματα εκτόξευσης πυραύλων
- Το USS Spruance, γνωστό για τα ισχυρά συστήματα ραντάρ και αισθητήρων του. Είναι οπλισμένο με πυραύλους, συμπεριλαμβανομένων ανθυποβρυχιακών πυραύλων
- USS Michael Murphy, ένα νεότερο μοντέλο του Spruance
Ο σχηματισμός του carrier group περιλαμβάνει επίσης συνήθως ένα καταδρομικό, ένα υποβρύχιο και ένα πλοίο ανεφοδιασμού.
Το καταδρομικό USS Mobile Bay, που χρησιμοποιείται για την εκτόξευση πυραύλων ή την ανίχνευση εισερχόμενων απειλών, συνήθως αναπτύσσεται μαζί με το USS Abraham Lincoln. Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν το σκάφος εμπεριέχεται στον στόλο αυτή τη φορά.
Η αεροπορική μονάδα που έχει ανατεθεί στο USS Abraham Lincoln, το Carrier Air Wing 9 ή Shoguns, όπως είναι το παρατσούκλι τους, συμμετείχε σε πολλαπλές επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι της Υεμένης το 2024. Η ομάδα διαθέτει περίπου 65 μαχητικά αεροσκάφη.
H στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στο Ιράν
Χρησιμοποιώντας εργαλεία ανοιχτού κώδικα, το BBC Verify μπόρεσε να παρακολουθήσει ορισμένες από τις πρόσφατες αναπτύξεις των ΗΠΑ στην περιοχή, με δορυφορικές εικόνες να δείχνουν ότι τουλάχιστον 15 μαχητικά αεροσκάφη έφτασαν στην αεροπορική βάση Muwaffaq της Ιορδανίας. Έχει επίσης σημειωθεί αύξηση στον αριθμό των αεροσκαφών που φτάνουν σε βάσεις στην Ιορδανία, το Κατάρ και το Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό.
Το BBC Verify έχει εντοπίσει δεκάδες αεροσκάφη μεταφοράς φορτίου και αεροσκάφη ανεφοδιασμού να φτάνουν στη Μέση Ανατολή, ενώ drones και κατασκοπευτικά αεροσκάφη P-8 Poseidon έχουν θεαθεί στην πλατφόρμα παρακολούθησης FlightRadar24 να επιχειρούν κοντά στον ιρανικό εναέριο χώρο.
Η ναυτική «αρμάδα» με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln έχει επίσης φτάσει στη Μέση Ανατολή, επιβεβαίωσε αξιωματούχος της άμυνας των ΗΠΑ στο BBC Verify.
Τη Δευτέρα, το FlightRadar24 εθεάθη να παρακολουθεί ένα αεροσκάφος Osprey να προσγειώνεται στο Ομάν, αφού έφυγε από μια υπεράκτια τοποθεσία στον Κόλπο, γεγονός που υποδηλώνει ότι το Lincoln θα μπορούσε να επιχειρεί κάπου κοντά.
«Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει τα ναυτικά και εναέρια μέσα τους στην περιοχή, ενισχύοντας σημαντικά την περιφερειακή τους θέση», δήλωσε η Μέγκαν Σάτκλιφ, κύρια αναλύτρια στην εταιρεία συμβούλων κινδύνου Sibylline. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι τουλάχιστον δύο αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων των ΗΠΑ και τρία πολεμικά πλοία βρίσκονται αγκυροβολημένα στο Μπαχρέιν εδώ και αρκετούς μήνες.
Εν τω μεταξύ, η Τεχεράνη έχει αναπτύξει το IRIS Shahid Bagheri – ένα πλοίο μεταφοράς μη επανδρωμένων αεροσκαφών που τέθηκε σε υπηρεσία πέρυσι – ακριβώς στα ανοικτά των ιρανικών ακτών, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες.
To Iris Shahid Bagheri
«Πιθανώς περιορισμένη» επίθεση
Αναλυτές υποστηρίζουν πως η νέα συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στα ανοικτά του Ιράν θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια επικείμενη, αν και πιθανώς περιορισμένη, επίθεση εναντίον του Ιράν.
Η Έλι Γκεράνμαγιε, από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, δήλωσε ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να δικαιολογήσει μια τέτοια επίθεση – και πιθανώς ακόμη και μια αλλαγή καθεστώτος – υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ θέλουν να προστατεύσουν τους πολίτες. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι οι κίνδυνοι μιας στρατιωτικής επέμβασης είναι σημαντικοί και δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι οι Ιρανοί θα βγουν κερδισμένοι από αυτήν.
«Εάν οι ΗΠΑ εξαπολύσουν σημαντικές επιθέσεις, πιθανώς με τελικό στόχο την αλλαγή του καθεστώτος, η Τεχεράνη είναι πιθανό να αυξήσει άμεσα το κόστος για τον Τραμπ σε μια προεκλογική χρονιά, στοχεύοντας Αμερικανούς στρατιώτες που είναι σταθμευμένοι σε όλη τη Μέση Ανατολή», είπε.
Το Ιράν, προειδοποίησε η Γκεράνμαγιε, θα υποστεί πλήγματα από μια αμερικανική επέμβαση, αλλά έχει επίσης την ικανότητα να ανταποδώσει την επίθεση στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, ιδίως με στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά εγκαταστάσεων πετρελαίου λαι με το κλείσιμο διεθνών ναυτιλιακών διαδρομών. Το Ιράν, είπε, θα μπορούσε επίσης να επιτεθεί σε συμμάχους των ΗΠΑ, όπως το Ισραήλ.
