Η NASA ανακοίνωσε στις 23 Οκτωβρίου 2026, στο Kennedy Space Center της Φλόριντα, το σχέδιο που ονόμασε «Artemis Acceleration» («επιτάχυνση του Artemis»). Στη συνέντευξη τύπου μίλησαν ο διοικητής της NASA Jared Isaacman, ο αναπληρωτής διοικητής Amit Kshatriya και ο διευθυντής του προγράμματος Artemis Jeremy Parsons. Στο επίκεντρο της ανακοίνωσης βρίσκεται μία απόφαση: η NASA θα κρατήσει ενεργές και τη Starship της SpaceX και το Blue Moon της Blue Origin ως υποψήφια λάντερ για την επάνδρωτη προσεδάφιση στον νότιο πόλο της Σελήνης το 2028, αντί να επιλέξει τώρα μία εταιρεία.
Δύο υποψήφιοι λάντερ, μία απόφαση που αργεί όσο γίνεται
Σύμφωνα με τον Parsons, η NASA σκοπεύει να «περιμένει όσο το δυνατόν περισσότερο» πριν αποφασίσει ποιος πάροχος θα προσεδαφιστεί πρώτος, ώστε η επιλογή να βασιστεί σε πραγματικά αποτελέσματα δοκιμών και όχι σε χρονοδιάγραμμα επί χάρτου. Η στρατηγική δημιουργεί παράλληλα έναν εναλλακτικό δρόμο: αν μία από τις δύο εταιρείες αντιμετωπίσει προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού, σημαντικά τεχνικά ζητήματα ή άλλες καθυστερήσεις, η NASA θα έχει ήδη δεύτερη επιλογή για την προσεδάφιση του Artemis IV. «Ανεξάρτητα από ποιον θα πάει πρώτος», σημείωσε ο Parsons, και οι δύο εταιρείες σχεδιάζουν προσεδαφίσεις το 2028.
Το Artemis III του 2027: δοκιμή συστημάτων, όχι προσεδάφιση
Το Artemis III, προγραμματισμένο για το 2027, δεν θα είναι ακόμη αποστολή προσεδάφισης. Τέσσερις αστροναύτες θα πετάξουν σε τροχιά γύρω από τη Γη και θα συνδεθούν πρώτα με ένα δοκιμαστικό λάντερ Blue Moon Mark 1 της Blue Origin, όπου θα περάσουν περίπου δύο ημέρες δοκιμάζοντας συστήματα υποστήριξης ζωής και επικοινωνιών, και στη συνέχεια με ένα ακυβέρνητο ανώτερο στάδιο Starship της SpaceX, «έτοιμο από το ράφι» και χωρίς θάλαμο πληρώματος, στο οποίο οι αστροναύτες δεν θα μπορούν καν να μπουν. Η αποστολή απαιτεί τρεις βαρείς εκτοξεύσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα: New Glenn, Super Heavy-Starship και SLS.
Δύο διαφορετικοί δρόμοι για την προσεδάφιση του Artemis IV
Για το Artemis IV, η NASA περιγράφει δύο ξεχωριστά σχέδια, καθένα εξαρτώμενο από διαφορετική εταιρεία. Στον δρόμο της SpaceX, θα εκτοξευθούν τρεις παραλλαγές Starship —δεξαμενή καυσίμου, βυτιοφόρο και λάντερ— με πολλαπλές πτήσεις βυτιοφόρων που θα γεμίζουν τη δεξαμενή, η οποία στη συνέχεια θα τροφοδοτεί το λάντερ. Μια κάψουλα Orion, εκτοξευμένη με το SLS, θα συνδεθεί με το λάντερ, το οποίο θα ωθήσει και τα δύο σκάφη προς τη Σελήνη· δύο αστροναύτες θα προσεδαφιστούν και θα επιστρέψουν στο Orion. Στον δρόμο της Blue Origin, τρία «στάδια μεταφοράς» New Glenn θα εκτοξευθούν πριν από το λάντερ Blue Moon Mark 2, ενώ το SLS θα στείλει το Orion απευθείας στη Σελήνη, όπου θα συναντηθεί με το λάντερ· δύο αστροναύτες θα κατέβουν και θα επιστρέψουν στο Orion. Και οι δύο εταιρείες πρέπει να ολοκληρώσουν επιτυχημένες ακυβέρνητες προσεδαφίσεις πριν από οποιαδήποτε επάνδρωτη πτήση.
Καθυστερήσεις υλικού και ο ανταγωνισμός με την Κίνα
Η ανακοίνωση έρχεται εν μέσω καθυστερήσεων και στις δύο εταιρείες. Η SpaceX έχει πραγματοποιήσει 13 υποορβιτικές δοκιμές Super Heavy-Starship από το 2023 και μία τροχιακή πτήση· ο Elon Musk έχει προβλέψει εβδομαδιαίες πτήσεις το πρώτο εξάμηνο του 2027 και έως δύο την εβδομάδα στο δεύτερο, ενώ η Gwynne Shotwell έχει αναφέρει ότι η πρώτη μεγάλης κλίμακας επίδειξη ανεφοδιασμού σε τροχιά τοποθετείται στις αρχές του 2027. Η Blue Origin, από την πλευρά της, ανακάμπτει από έκρηξη σε εξέδρα εκτόξευσης τον Μάιο, που κατέστρεψε έναν ενισχυτή New Glenn και προκάλεσε σοβαρή ζημιά στην εξέδρα· μια νέα εξέδρα βρίσκεται υπό κατασκευή, με τις πτήσεις να αναμένεται να επανεκκινήσουν στα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027, και δύο ακυβέρνητα λάντερ Blue Moon Mark 1 να φτάνουν στη σεληνιακή επιφάνεια έως το τέλος του 2027. Η NASA τοποθετεί το σχέδιο στο πλαίσιο του ανταγωνισμού με την Κίνα, η οποία σχεδιάζει να στείλει αστροναύτες στη Σελήνη έως το 2030, καθώς και των μακροπρόθεσμων στόχων εξερεύνησης των παγωμένων αποθεμάτων στον νότιο πόλο και δημιουργίας σεληνιακής βάσης τη δεκαετία του 2030. Ο Isaacman σημείωσε ότι «χρόνια αποφάσεων» έχουν κοστίσει στη NASA χρόνο και πόρους, περιγράφοντας το εγχείρημα ως «εξαιρετικά δύσκολο».
Η οπτική του Pulse of Greece
Αυτό που ξεχωρίζει στο «Artemis Acceleration» δεν είναι μια νέα ημερομηνία εκτόξευσης, αλλά η παραδοχή ότι η NASA δεν είναι πλέον σε θέση να στοιχηματίσει σε έναν μόνο πάροχο λάντερ χωρίς δίχτυ ασφαλείας. Κρατώντας και τη SpaceX και τη Blue Origin ενεργές έως την τελική ευθεία, η υπηρεσία μεταφέρει στις δύο εταιρείες μέρος του κινδύνου καθυστέρησης που μέχρι σήμερα επωμιζόταν κυρίως μόνη της, με τίμημα έναν πιο περίπλοκο, διπλό σχεδιασμό αποστολών για το Artemis IV. Το γεγονός ότι η ίδια η NASA παραδέχεται δημόσια καθυστερήσεις και στις δύο πλευρές —έκρηξη εξέδρας στη μία, ακόμη μία τροχιακή δοκιμή στην άλλη— ενώ παράλληλα διατηρεί επίσημα τον στόχο του 2028, δείχνει πόσο στενό έχει γίνει το περιθώριο ανάμεσα σε μια τρίτη, επάνδρωτη επιστροφή Αμερικανών στη Σελήνη και σε μια νέα αναβολή.
